|
een
bit... waarom of waarom niet?
Geschiedenis
Bitten bestaan al zo lang en worden al zo
lang gebruikt dat het geen wonder is dat we er niet echt meer nadenken over het
hoe wat en waarom van het bit. De eerste metalen bitten zijn gemaakt rond 1300
voor Christus, toentertijd van het 'in style' zijnde metaal 'brons'. Daarvoor
bestonden er ook al bitten, van hout en been.
De reden waarom bitten zijn uitgevonden?
Controle! Niets anders dan een snel verkregen controle om de vluchtdrang van
het paard in te perken. Paarden werden de hele dag door voor allerhande zaken
gebruikt, van vervoer tot het voeren van oorlog. Men had paarden nodig om te
overleven en het was van belang dat men ze hoe dan ook hanteren kon. Bij
paarden bleek een hard stuk in de mond met daaraan touwen of lederen riemen de
beste manier om hen snel te laten doen wat de mens wilde.
Daarvoor had men overigens neusringen
zoals men heden ten dagen nog bij runderen aan brengen, echter wanneer de
wonden genezen waren bleek dit bij paarden niet meer te werken. Vandaar dat
iemand op het idee kwam de gevoelige mond te gebruiken.
Is
een Bit schadelijk?
De onderkaak van het paardenskelet, het
kleine plaatje linksboven toont een normale onderkaak, het grotere rechtsonder
een onderkaak waar het bot beschadigd is geraakt ter plaatse van de lagen.
Helaas meer uitzondering dan regel wanneer men de paardenschedels in de
slachthuizen gaat bekijken.
Draagvlak
voor het bit
Zoals uit onderzoek bekend zijn de
lagen waarop het bit dient te rusten eigenlijk maar bestaande uit bot waarvan
het uiteindelijke draagvlak voor het bit niet veel breder is dan de rand van
een botermes. Over het bot van de lage zit enkel een dun laagje weefsel wat
bovendien boordevol zenuwen zit. Het bit ligt dus op een dun randje bot dat
enkel bedekt is door een dun vlies dat erg zenuwrijk is, sterker nog, het is
een van de gevoeligste plekken op het lichaam van het paard. We kunnen dus
aannemen dat een bit, wanneer het enkel onschuldig op de lagen ligt zonder
beweging noch druk het na pakweg een half uur al behoorlijk zou kunnen gaan
irriteren, wellicht zelfs pijn doen.
Wat moet het dan wel niet zijn wanneer het
bit door de hand van de ruiter of allerhande hulpteugels vol druk komt te staan
en ook nog eens over de lagen heen en weer beweegt?
Prooidier
Een paard is een prooidier. De 'way of the
prey' heeft hem miljoenen jaren doen overleven, echter, nu als gezel van de
mens speelt het hem ook parten. Een prooi is namelijk geprogrammeerd om nooit
pijn of ongemak te tonen. pijn en ongemak = zwakte en zwakte, dat heeft een
roofdier zo gespot! 3 keer raden wie het volgende doelwit van de roofdieren is?
Vandaar dus dat paarden niet 'janken' als een hond als je ze een flinke mep
verkoopt, maar ook nauwelijks iets laten merken wanneer ze pijn ondervinden.
Het zijn de mensen welke echt de paardentaal goed hebben leren verstaan die
zien aan een paard dat hij pijn lijdt. Hier komen we later nog
uitgebreider op terug.
Het
is bit is altijd actief aanwezig
Ook al doen we niets met het bit dan nog
beweegt het bit heen en weer in de mond van het paard. Daarom is het ook zo
belangrijk dat we leren een elastisch contact te houden, op die manier voorkom
je dat het paard constant kleine rukjes in zijn mond voelt. Daarnaast zijn er
zat omstandigheden te bedenken waardoor het paard een ruk in zijn mond krijgt;
het paard schrikt, struikelt, maakt een onverwachte beweging.. vul maar in. en
hoe zit het met de ruiter, heeft deze zichzelf constant onder controle? Maakt
hij nooit geen (grote) fout? Verder is het zo dat het bit ten alle tijde lagen,
tong en verhemelte raakt. Het paard kan nooit goed zijn mond sluiten. Voel zelf
maar eens nu dat je dit leest, raakt je tong je verhemelte? En dan zou daar nog
eens een bit tussen moeten...
Oortjes
naar voren
Een bekende misconceptie is bijvoorbeeld
de uitspraak: 'Hij vind het leuk want hij heeft de oortjes naar voren'.
Gespitste oren zo als men 'oortjes naar voren' beter kan noemen is helemaal
niet zo'n goed teken als lang werd aangenomen. Want paarden welke de oren strak
naar voren hebben, als het ware weggericht van zijn ruiter zijn gefocust op
alles behalve hun ruiter, ze kunnen dus elk moment schrikken en opzij schieten,
paarden die altijd hun oren spits naar voren hebben zijn helemaal niet blij met
hun werk, zij zijn met hun gedachten mijlen ver weg en gespitst op elk geluidje
of beweging, gespannen als ze zijn.
Een ontspannen en happy paard heeft een
bewegend oren spel, de oren gaan alle kanten op en richten zich veelal op hun
ruiter. Bovendien zwieren de oren als het ware mee in de beweging van het
paard.
Giftig
Een laatste zeker niet belangrijk argument
om het gebruik van bitten niet langer te overwegen is het feit dat de metalen
welke wij gebruiken en welke een gemiddeld paard dagelijks in de mond heeft
moleculen afgeeft aan het speeksel die het paard dan weer afslikt. Op den duur
wordt het paard zodoende stukje bij beetje vergiftigd. Dit fenomeen komt ook
bij mensen voor die bepaalde vullingen in hun tanden hebben. Uiteraard is
'bitvergiftiging' nog niet wetenschappelijk aangetoond zo ver wij weten, doch
het is niet ondenkbeeldig dat dit de weerstand van een paard (verder) zou
kunnen verlagen.
Wanneer we paarden echt
leren kennen en begrijpen bestaat er steeds meer reden om niet zo maar aan te
nemen dat het feit dat zij iets ondergaan of verdragen zo maar betekend dat zij
hiervan geen schade noch pijn ondervinden.
Het
bit in de mond
Röntgen foto van een paard met stang en
trens in de mond met dank aan Drs. B. Cook
Veel
bit weinig paard
Op deze foto zien we een röntgen foto van
een paard met stang en trens optoming. Wat ons het eerste opviel aan deze foto
was dat je erg veel bit en erg weinig paard ziet. Onderzoek, nota bene door een
bittenfabrikant heeft uitgewezen dat er eigenlijk niet echt plaats is in de
mond van een paard voor een bit laat staan twee.
Mond
vol is eten
Een ander probleem voor het paard is het
concept dat een volle mond eten betekend, en eten betekend stilstaan en aldus
niet werken. Dit is na wetenschappelijk onderzoek aan het licht gekomen
en een andere belangrijke reden om aan te nemen dat een paard naar alle
waarschijnlijkheid niet enkel lichamelijk maar ook psychische hinder zou kunnen
ondervinden van werken met een bit in de mond.
Pijn
& Ontspanning
Een ander groot probleem binnen het rijden
is dat zoals we hiervoor hebben kunnen zien, aangaande draagvlak van de lagen
en het feit dat deze plek zeer rijkelijk voorzien is van zenuwen, aangenomen
kan worden dat men een paard al heel snel en gemakkelijk doch onbewust pijn
doet. Echter, iedere ruiter weet dat het van belang is dat zijn paard zich
ontspant om een prettig rijdier te kunnen zijn, welke discipline je ook
uitvoert. Is het dan niet de grootste contradictie om paarden te willen doen
ontspannen ondanks een stuk metaal op hun gevoeligste plek? Of sterker nog, men
wil juist met het bit ontspanning verkrijgen, terwijl de kans groot is dat het
paard gespannen is vanwege het bit!
Pijn
= vluchten
Een derde grote valkuil die het bit kan
veroorzaken komt door het feit dat een paard een vluchtdier is. M.a.w. een
paard vlucht voor pijn. Wanneer een paard wil vluchten doen we hem aldus pijn
door hem met het bit tegen te houden. Het werkt vaker puur omdat het paard
geconditioneerd is dat stoppen vaak het verminderen van pijn betekend omdat een
goede ruiter direct de druk van het bit neemt waneer het paard vertraagd.
Echter wanneer een paniekerige ruiter de druk opvoert bij een paniekerig paard
is het foute boel. Het paard zal het dan juist op een lopen zetten. Het gebeurd
maar al te vaak en eenieder kent het, paardenmens of niet. 'hij sloeg op hol',
'Hij liep door het bit heen' etc.
Veiliger voor mens èn paard is het om
afspraken met elkaar te maken aangaande 'stoppen' die niet gebaseerd zijn op
pijn of controle die er spiertechnisch gewoonweg niet kan zijn. Veiliger is het
voor paard èn mens om als voorzorgsmaatregel een krachtig vluchtdier zo min
mogelijk pijn en ongerief te bezorgen ten einde hem de nood tot vluchten te
ontnemen...
afleiding
Het is zonder meer niet ondenkbaar dat het
bit het paard juist afleidt van de ruiter op zijn rug. Het bit houd het paard
continu bezig, indien we hierbij nog niet eens aannemen dat het paard pijn
lijdt. Dat betekend dus dat hetgeen zijn ruiter doet wel eens op de tweede
plaats zou komen.
Probeer je zelf eens van een taak te
kwijten waarvan de aanwijzingen louter op aanrakingen en andere sensaties op je
lichaam gebaseerd zijn terwijl je constant met iets in je mond moet rond lopen
waardoor je je mond niet sluiten kan?
Slikken
en ademhalen
Als laatste blijkt uit onderzoek dat niet
enkel het slikken erg bemoeilijkt wordt door de druk van het bit op de tong,
ook het ademhalen blijkt bemoeilijkt wanneer het paard door de druk van het bit
in een onnatuurlijke houding loopt en al helemaal indien er daarnaast nog eens
een aansnoerneusriem om het hoofd wordt geplaatst. Het is wetenschappelijk
aangetoond dat niet goed kunnen ademhalen allerhande ernstige klachten op de
lange duur kan veroorzaken. En dat terwijl, zeker als er sportieve prestaties
van je verwacht wordt, goed kunnen ademhalen wel de eerste vereiste is!
De proef op de som:
Leg maar eens een bit op de bovenkant van
een vingerkoot. Gewoon laten liggen, je doet nog niets.
Wat ervaar je? Stel je nu voor dat je dit
elke dag een uur hebt. Stel je nu voor dat je er iemand aan trekt, aan zaagt,
los laat en weer vast neemt, een uur lang. Stel je nu voor dat het bot van je
vingerkoot net zo breed is als het draagvlak van de lagen van een paard... zo'n
4 mm. Stel je nu voor dat de huid enkel nog een dun vlies is met 5 keer zo veel
zenuwen als dat je nu op die plek in je vinger hebt....
“Wat ervaar je?”
Stel je nu voor dat je het bit niet van je
vinger kan wegnemen wat je ook probeert, schudden helpt niet, niets helpt.
Stel je nu voor dat je niet in staat bent
om te laten merken dat je pijn en ongemak hebt terwijl er allemaal vriendelijke
mensen om je heen zijn die je vast zouden helpen als je het zeggen kon... Als
ze het zouden begrijpen.
“Wat
ervaar je?”
Vandaar de opkomst
van bitloos rijden?!
 |
RSS feed Commentaar
Dat gaat toch niet en hoe zit het dan met de beginners?Zij kunnen toch nog niet met hun bene sturen ze hebben al meite om het paard te sturen met de teugel.Maar ik jullie wel gelijk betreft dat het schadelijk is voor
het paard.Dus ik ben een beetje voor en een beetje tegen maar ik vind het wel goed dat er daar vragen bij worden gestelt.
groetjes chelsey