Nieuwste forum items
| Boomslepen |
|
Boomslepen in België gebeurt nog met echte trekpaarden!! Bij een oude traditie zoals het boomslepen neemt het trekpaard nog een belangrijke plaats in. Om dit beroep tot zijn recht te laten komen, zal dit artikel alle facetten van deze activiteit proberen te belichten. Waar plaatst men het trekpaard in bosexploitatie? Waar in België oefent men dit beroep nog uit? Wanneer een Brabants of Ardens trekpaard gebruiken? Hoe verloopt een werkdag van een boomsleper? En hoe zit het in het buitenland? Een ganse reeks vragen die we voor jou zullen beantwoorden. De plaats van het trekpaard is welgedefiniëerde in de bosexploitatie. De bosexploitatie bestaat uit verschillende taken: -de bomen laten omkappen en ontdoen van takken door de houthakker of door een gespecialiseerde tractor; -Het boomslepen heeft als taak om de stammen in hopen te leggen naast bospaden. Het is hier dat het paard zijn diensten kan bewijzen; -Het ontruimen van de stammen naar grotere boswegen; -en uiteindelijk, het transport van de stammen naar de fabriek door vrachtwagens. Studies hebben aangetoond dat, over een gelijk afstand, het boomslepen met een paard tienmaal duurder is dan machinaal. Dit verschil is hoofdzakelijk te wijten aan 2 factoren: De tractor kan een veel groter volume verslepen en kan over veel grotere afstanden werken. Zelfs als de financiële investering voor een gespecialiseerde tractor veel hoger ligt dan voor een trekpaard, blijft het rendabeler om het boomslepen machinaal te doen. Waarom dan een paard gebruiken? Er zijn verschillende verklaringen. Eerst en vooral, de traditie. Gedurende vele decennia was het boomslepen met een trekpaard een belangrijk beroep dat overging van vader op zoon. Zelfs al heeft de introductie van machines na de tweede wereldoorlog dit milieu danig verstoord, toch zijn er nog vele families en gepassioneerden die deze traditie voortzetten. Ten tweede, is er het ecologisch aspect. Machines zijn zwaar, luidruchtig en log waardoor ze niet verwaarloosbare schade kunnen aanbrengen aan het bos. Deze machines moeten speciaal ontworpen worden voor gebruik in bossen. Daartegenover staat het trekpaard dat de ondergrond niet beschadigd en geen schade aanbrengt aan de bomen en wegen. Het trekpaard integreert zich perfect in het ecosysteem van het bos. Deze ecologische kwaliteiten zijn voor vele boseigenaars de hoofreden om het boomslepen uit te besteden aan het trekpaard. Ten laatste, het trekpaard is complementair aan de machine. Zelfs al is de machine perfect voor het kaalkappen ( een gebied dat volledig ontdaan wordt van bomen), vele zones laten het gebruik van machines niet toe door de dichtheid van de bomen. Ook moet men rekening houden met het reliëf, tractors kunnen nu eenmaal niet overal geraken. Hier is dus het trekpaard nodig dat de mogelijk geeft om ook moeilijk toegankelijke gebieden te exploiteren. De tandem paard-machine kan een grote verhoging van de productiviteit met zich meebrengen. Enkele cijfers, een Brabants trekpaard kan ongeveer 25 tot 100m3 ontruimen per dag. Het volume hangt af van vele factoren: de dikte van de stammen in functie van de kap (een eerste ontruiming geeft kleine stammen van 25 tot 45 cm diameter, terwijl en vierde ontruiming diameters kan leveren van 70 tot 120), de ondergrond, het reliëf, het klimaat, de kwaliteiten van het paard zelf. Merk op dat een trekpaard hoofdzakelijk coniferen (sparren, ...) sleept. In België zijn er twee gebieden waar het meeste aan boomslepen wordt gedaan : de Campine en de Ardennen. Om een orde grootte te geven, in de Campine zijn nog ongeveer 30 boomslepers actief (15% van het Belgisch bos) en over de 100 (professioneel) in de Ardennen. Deze cijfers verklaren zich door de overvloed aan bossen in deze regio. Drie vierde van het bosoppervlak van België (22% van het Belgisch grondgebied) bevindt zich in de Ardennen. Onze twee Belgische rassen van trekpaarden lenen zich uitstekend voor het boomslepen. De Ardenner is voorzien van de juiste bouw (gewicht tussen de 650 en 800 kg - schofthoogte to 1m62) voor terreinen met een zachte ondergrond. Daar tegenover staat de Brabander (gewicht 800 tot 1000kg - schofthoogte vanaf 1m60) die meer gepast is voor harde, zware terreinen. Zelfs als zijn beweeglijkheid inferieur is aan de Ardenner door zijn massa, kan hij door zijn superieure kracht grotere stammen trekken en zodoende de rendabiliteit te verhogen. De boomslepers in Vlaanderen gebruiken hoofdzakelijk Brabandse trekpaarden terwijl men in de Ardennen voor ongeveer 60% Brabantse trekpaarden gebruikt. Het Brabants trekpaard, met zijn zacht en gehoorzaam karakter en zijn grensloze moed is zeer geschikt voor het boomslepen. Als het paard aanleg heeft om van het begin bomen te slepen, dan duurt het ongeveer 3 tot 6 maanden om getraind te worden tot een goed trekpaard. Deze leerfase gebeurt op een progressieve manier. In het best geval, zal het paard andere, ervaren paarden vergezellen tijdens hun werkdag in het bos. Deze gewenning aan het milieu zal het trainen veel vergemakkelijken. Daarna zal de boomsleper hem één stam laten slepen, daarna twee enzovoort. In België, en specifiek in de Ardennen, wordt een paard gestuurd door een lange leren koord, maar vele bewegingen worden uitgevoerd door de spraak. Met een basisvocabulair, kan een boomsleper zijn paard laten bewegen in alle mogelijke figuren. Deze vocabulaire bevat, in het Franse landsgedeelte "hue" om vooruit te gaan, "Hiieu" (rechts), "Harr" (links), "Reculer" (achteruit) en "un pas" on slechts één pas vooruit te gaan. Zolang het paard nog niet gewoon is aan deze bevelen, kan de boomsleper zijn stem kracht bij zetten door gebruik te maken van de koord. Voor de jonge boomsleper kan dit een investering zijn tussen 3000 en 4000 Euro. Dit omvat de aankoop van het paard, de trainingsperiode en de aankoop van het harnas. Hier moet men dan natuurlijk nog de kosten bij voegen voor het voertuig om de paarden te vervoeren. Dit kan gaan van een simpele traktor met een aanhangwagen tot een vrachtwagen die verschillende paarden kan vervoeren en een bostraktor. Wat de voeding betreft, deze moet afgestemd zijn op de te verrichten arbeid. Er is een wereld van verschil tussen een paard dat altijd in de weide staat en een trekpaard dat ganse dagen intense arbeid verricht. Om het verlies aan caloriëen te compenseren zal de eigenaar samen met hooi, stro en korrels extra energierijke voeding geven. Enkele cijfers voor een groot trekpaard dat dagdagelijks bomen sleept: 12kg vitaminerijke voeding, 6kg avoine en 5kg hooi. Aan deze basisvoeding kunnen andere igrediënten toegevoegd worden. Elke boomsleper heeft zo zijn eigen recept. Deze energierijke voeding mag alleen door iemand met kennis van zaken gegeven worden, daar een teveel nefaste gevolgen kan hebben. Tijdens de werkuren zal de boomsleper progressief de dosissen verhogen om gezondsheidsproblemen te voorkomen. Men hoort vaak de mensen klagen over het zware werk dat de paarden moeten doen. Maar men stelt zich nooit deze vraag over de boomsleper. Beiden hebben een hard leven. Om 5h30 's ochtends staat de boomsleper op en nog voor hij zijn ontbijt kan nuttigen moet hij reeds zijn paarden verzorgen. Deze krijgen hun eerste voeding dat hoofdzakelijk bestaat uit avoine en water. Van 7h werken de paarden in het bos. De dag zal onderbroken worden door korte pauzes om het paard en de boomsleper even op adem te laten komen en natuurlijk is er ook de middagpauze voor een stevige lunch. De boomsleper mag het boos niet te laat verlaten daar zijn werkdag nog niet voorbij is. Hij moet de paarden nog voederen, zijn materiaal nakijken, het harnas te drogen leggen en uiteindelijk ook aan zichzelf denken. Voor de volharders kan dit ritme het ganse jaar aangehouden worden, zelfs in de winter. Regen, zonneschijn, niets kan hen tegenhouden. Het moet benadrukt worden dat de meerderheid van de boomslepers dit als hoofdactiviteit doen. Het is een echt beroep. Indien u dit beroep wil aanschouwen, dan kun u dit doen door toevallig boomslepers te onmoeten gedurende een boswandeling , of door te gaan kijken naar een boomsleperswedstrijd. De zomermaanden zijn de maanden van de evenementen. Vlaanderen is meer gespecialiseerd in pure trek wedstrijden waar de hoofdproef bestaat uit het vooruit trekken van een bepaald gewicht. In de Ardennen zijn de wedstrijden meer gedivercifiëerd met behendigheidsproeven en proeven op stem. En hoe zit het in het buitenland? Verschillende landen beoefenen nog steeds het beroep van boomsleper zoals Frankrijk, Duitsland, Scandinavië en zelfs in de Verenigde Staten van Amerika en Canada. Frankrijk heeft echter niet de grote traditie zoals bij ons en het gebruik van het paard is er eerder symbolisch. Desalniettemin, de ONF (Office National des Forets) en de nationale verenigingen proberen om deze praktijk terug in te voeren. Ze doen promotiecampagnes voor het trekpaard om het voorbestaan van het ras te verzekeren. Om boomsleper te zijn in Frankrijk, moet men een cursus boomslepen volgen dat erkend is door de staat of vijf jaar boswerk kunnen aantonen. Het beroep blijft complementair daar ze geen grote inkomsten teweeg brengt. Het salaris wordt geschat op 900 euro per maand. In België, zelfs al is het werk zwaar, is het mogelijk om er een fulltime job mee te doen en een normaal, eerlijk levenscomfort te genieten. Elke land heeft ook zijn eigen technieken. In België werkt de boomsleper met een lijn en zijn stem. In Frankrijk gebruikt men twee lijnen. En in de USA? Het is een land van grootsheid. Zij gebruiken soms kleine karretjes die de basis van de stam opheffen om minder wrijving te hebben. Met twee paarden en zo een kar kunnen ze enorme stammen verslepen. De Amerikanen zij natuurlijk sterk vertegenwoordigd op het internet. U kunt meer informatie vinden op, onder andere, http://www.ruralheritage.com/logging_camp/index.htm om er te leren dat het meest gebruikte ras het Belgisch trekpaard is (zo ziet u maar). U vindt er ook de plannen om een "boomsleep-karretje" te maken. Deze website beantwoordt een groot aantal vragen over het boomslepen en u vindt er ook een lijst van adressen van boomslepers. Toch kunnen we besluiten dat het boomslepen met een trekpaard het meest vertegenwoordigd is in België, zowel in Vlaanderen als in Wallonië. De Brabander neemt een prominente plaats in en dus is het voortbestaan van dit ras een garantie voor het beroep van boomsleper. Het is de taak van de officiële instanties om deze activiteit te steunen daar zij economisch en ecologisch nodig is en perfect complementair is aan het gebruik van machines. Commentaar (2)
  geschreven door eddy, februari 08, 2009
Wil wel eens voor je rondkijken , maar nieuw is nogal vrij kostbaar welke afmeting heeft het paard ( nekomvang )
Kijk maar eens op mijn site www.boomsleper.nl . Ik hoor van je Eddy
Schrijf commentaar
|
RSS feed Commentaar
Ik ben op zoek naar een goed en compleet gareel en tuig+boom. Dat tenminste geschikt is voor het slepen van stammen. Nieuw of 2e hands maar ik kan niks te vinden of het is antiek.
Ik hoop op een reactie bij voorbaat dank
G.J. de groot
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.